Fleta 07Historia
Historia dhe kultura
Nga anija e grabitur në 1297 te kishat e Karavastasë, Ardenica dhe Apolonia: historia e zonës, me distancat nga Divjaka.
Divjaka është qytet dhe bashki në Qarkun e Fierit; bashkia përfshin njësitë administrative Grabian, Gradishtë, Remas dhe Tërbuf.1 Qyteti ndodhet rreth 5 km larg Detit Adriatik, në juglindje të Lagunës së Karavastasë.2 Fusha ku shtrihet, Myzeqeja, e ka marrë emrin nga familja mesjetare Muzaka; emri shënohet për herë të parë si «Musachia» në vitin 1417.3
Gjurmë të lashta
Në kodrat përreth Divjakës janë gjetur heshta, pjata dhe kandila të shekujve III–II p.e.s., që dikur ruheshin në muzeun e Divjakës; në murin e jashtëm të kishës së Divjakës u gjet një reliev guri me një Erini me flokë si gjarpërinj.2 Në vitin 2025 nisën gërmimet e para në një vendbanim antik në kodrat e Bishçukasit, ku u zbuluan një bazilikë, monedha të hershme, një kolonë graniti dhe varre nga periudha helenistike deri në mesjetën e vonë.4
Arkeologu Bashkim Lahi e identifikon një qytet antik 5–6 ha mbi kodrën e Babunjës, mes Divjakës dhe Lushnjës, me Arnisën që përmend Ptolemeu, të themeluar nga banorë të Apolonisë në fillim të shekullit VI p.e.s.; burime të tjera e datojnë ndryshe.5
Karavasta
Emri Karavasta del në dokumente qysh në vitin 1297, kur njerëz të familjes Matarango «de Caravastasi» grabitën një anije të ankoruar në lagunë.6 Kisha e Shën Thanasit në Karavasta u ndërtua në vitin 1778, ndërsa kisha në stil bizantin e Shën Nikollës në fshatin Xeng daton në vitin 1776.7 «7 kishat e Karavastasë», në fshatin Karavasta e Re, janë të shekullit XVIII, me arkitekturë të thjeshtë vendase dhe ikona me ndikim bizantin e ortodoks.8
Ardenica
Manastiri i Ardenicës ndodhet mbi një kodër 237 m të lartë, 18 km në jug të Lushnjës, rreth 35 km (rreth 40 minuta) me makinë nga Divjaka.9 Data e themelimit nuk është e sigurt: Agjencia Kombëtare e Turizmit thotë shekulli XIII, Wikipedia anglisht 1282, Wikipedia shqip rreth vitit 1600.10 Këtu Skënderbeu u martua me Andronika Arianitin më 21 prill 1451.9
Apolonia dhe Bylisi
Apolonia, pranë fshatit Pojan, u themelua rreth vitit 600 p.e.s. nga kolonë grekë nga Korinti dhe më vonë lulëzoi si qytet romak, ku studioi i riu Augusti; është rreth 52 km (rreth 55 minuta) me makinë nga Divjaka.11 Bylisi, pranë Hekalit, ishte qyteti kryesor i bylinëve ilirë; muret e tij u ngritën rreth vitit 350 p.e.s. Është rreth 79 km larg, rreth 1 orë e 30 minuta me makinë.12
Në tryezë
Kuzhina e Divjakës ndërthur detin dhe tokën: peshk e fruta deti nga laguna dhe nga Adriatiku (ngjalë, levrek, karkaleca), të pjekur në skarë ose të zier me perime vendase, si dhe qumësht e djathë nga fermat përreth.13 Zona e parkut prodhon drithëra, perime e fruta, vaj ulliri, verë dhe mjaltë.7 Divjaka njihet edhe për shalqinjtë e saj.14
Festa
Dita e Pelikanit Kaçurrel u propozua në vitin 2017 dhe festohet rreth 10 majit; më 11 maj 2019 parku priti një festë me panair të produkteve vendase.15
Shifrat dhe datat në këtë fletë vijnë nga burimet më poshtë, të hapura më 23 tetor 2026. Kur burimet japin vlera të ndryshme, i tregojmë si interval.
Burimet
- 01Wikipedia (EN) – Divjakë · Wikipedia (EN) · parë më 23 tetor 2026
- 02Wikipedia (SQ) – Divjaka · Wikipedia (SQ) · parë më 23 tetor 2026
- 03Wikipedia (EN) – Myzeqe · Wikipedia (EN) · parë më 23 tetor 2026
- 04ATA (via AMAN Alliance), 5 June 2025 – excavations in the hills of Bishçukas, Divjakë · ATA (AMAN Alliance) · parë më 23 tetor 2026
- 05Telegrafi / BIRN – Arkeologët në qytetin antik të Arnisës · Telegrafi / BIRN · parë më 23 tetor 2026
- 06Wikipedia (EN) – Karavasta Lagoon · Wikipedia (EN) · parë më 23 tetor 2026
- 07MedWet Managers Network – Karavasta Lagoon Ecosystem (updated Feb 2022) · MedWet · parë më 23 tetor 2026
- 08AKT – 7 Churches of Karavasta · Agjencia Kombëtare e Turizmit (AKT) · parë më 23 tetor 2026
- 09Wikipedia (EN) – Ardenica Monastery · Wikipedia (EN) · parë më 23 tetor 2026
- 10AKT – Ardenica Monastery · Agjencia Kombëtare e Turizmit (AKT) · parë më 23 tetor 2026
- 11Wikipedia (EN) – Apollonia (Illyria) · Wikipedia (EN) · parë më 23 tetor 2026
- 12Wikipedia (EN) – Byllis · Wikipedia (EN) · parë më 23 tetor 2026
- 13AKT – Divjaka's cuisine · Agjencia Kombëtare e Turizmit (AKT) · parë më 23 tetor 2026
- 14Shqiptarja.com – Nuk ka treg, kalbet shalqini në fushat e Lushnjës dhe Divjakës · Shqiptarja.com · parë më 23 tetor 2026
- 15PPNEA – Happy Pelican's Day · PPNEA · parë më 23 tetor 2026

