Fleta 01Laguna
Laguna e Karavastasë
Laguna më e madhe e Shqipërisë: si lidhet me detin, si u formua, nga vjen emri i saj dhe si peshkohet sot.

Laguna e Karavastasë është laguna më e madhe në Shqipëri, rreth 42 km², e ndarë nga deti nga një brez i gjatë ranor.1 Shifrat për përmasat e saj ndryshojnë nga një burim te tjetri: vendimi i vitit 1994 shënon 3 967 ha, ndërsa fleta Ramsar e vitit 1995 shënon 5 880 ha.2 Këtu përdorim shifrën e Agjencisë Kombëtare të Turizmit: rreth 42 km².
Ujë i njelmët, tre kanale
Laguna është një trup ujor i mbyllur me ujë të njelmët. Me detin lidhet nëpërmjet tre kanaleve që mirëmbahen artificialisht. Me lumenjtë Shkumbin dhe Seman nuk ka lidhje të drejtpërdrejtë, prandaj ujin e ëmbël e merr nga tokat bujqësore dhe kodrat përreth.3
Karavastaja ka një lagunë të brendshme të cekët, me shumë gadishuj dhe ishuj të vegjël e të ulët, dhe një lagunë të jashtme më të vogël.4 Rreth saj ka edhe laguna më të vogla që quhen godulla, si godulla e Dajlanit, si dhe shtretër të vjetër të Semanit dhe të Shkumbinit.5

Një bregdet që lëviz
Sipas përshkrimit të EUCC, laguna nisi të formohej rreth katër shekuj përpara se të shkruhej ai përshkrim (2009) dhe i mori konturet e sotme në fillim të shekullit XIX. Godullat nisën të formohen mes fundit të shekullit XIX dhe fillimit të shekullit XX, dhe ende ndryshojnë.6
Nga vjen emri
Emri Karavasta përmendet për herë të parë në vitin 1297, kur njerëz të familjes Matarango, «de Caravastasi», grabitën një anije të ankoruar në lagunë. Fjala vjen nga greqishtja karavostasi, «vend ankorimi», çka tregon se në mesjetë laguna ishte e lundrueshme.2
Peshkimi
Në lagunë lejohet vetëm peshkimi me mënyra tradicionale.7 Llojet kryesore tregtare janë ngjala, qefujt, koca dhe levreku. Sipas një studimi të vitit 2023, produktiviteti i peshkut ra nga 61,95 kg/ha në vitet 1975–80 në 31 kg/ha në vitin 2020.8

Si ta shihni
Nga Kulla 360°, pranë Qendrës së Vizitorëve, shihen njëherësh pylli, laguna dhe deti.9 Shëtitjet me varkë në ujërat e qeta të lagunës të çojnë nëpër kanale të fshehura dhe ishuj me kallamishte.1 Varkat mbajnë distancë nga Ishulli i Pelikanit, që është i mbyllur për publikun.10
Shifrat dhe datat në këtë fletë vijnë nga burimet më poshtë, të hapura më 23 tetor 2026. Kur burimet japin vlera të ndryshme, i tregojmë si interval.
Burimet
- 01AKT – Karavasta lagoon · Agjencia Kombëtare e Turizmit (AKT) · parë më 23 tetor 2026
- 02Wikipedia (EN) – Karavasta Lagoon · Wikipedia (EN) · parë më 23 tetor 2026
- 03Ramsar Information Sheet, Karavasta lagoon ecosystem (1995) · Ramsar Sites Information Service · parë më 23 tetor 2026
- 04Key Biodiversity Areas – Karavasta Lagoon (2904) factsheet · Key Biodiversity Areas · parë më 23 tetor 2026
- 05MedWet Managers Network – Karavasta Lagoon Ecosystem (updated Feb 2022) · MedWet · parë më 23 tetor 2026
- 06Enviweb – Laguna Karavasta - Divjaka (EUCC coastal guide text) · Enviweb (EUCC) · parë më 23 tetor 2026
- 07Council of Ministers Decision No. 413 of 22.08.1994 on the Lagoon of Karavasta and the Park of Divjaka (FAO FAOLEX) · FAO FAOLEX · parë më 23 tetor 2026
- 08Overfishing and recent risk for collapse of fishery in Karavasta lagoon – Fisheries and Aquatic Sciences (2023) · Fisheries and Aquatic Sciences · parë më 23 tetor 2026
- 09National Tourism Agency (AKT) – Divjakë–Karavasta National Park · Agjencia Kombëtare e Turizmit (AKT) · parë më 23 tetor 2026
- 10AKT – Pelican Island · Agjencia Kombëtare e Turizmit (AKT) · parë më 23 tetor 2026